HOTLINE: 024.6297.7923 (miền Bắc) - 028.6683.1025 (miền Nam)

Nhà thuốc nam An Dược

Gửi trọn niềm tin Y đức

Các phương pháp điều trị bệnh trĩ theo Tây y

07/07/2014 | 5254 Lượt xem

Bệnh trĩ là bệnh rất phổ biến, chiếm tỉ lệ cao nhất trong số những bệnh nhân đến khám tại các phòng khám hậu môn – trực tràng, và có khuynh hướng ngày càng tăng nên hiện được đánh giá như một bệnh mang tính chất xã hội. Trĩ là bệnh không ảnh hưởng đến sự sống còn mà là loại bệnh gây khó chịu, tác động tiêu cực đến chất lượng sống của người bệnh. 

Thực ra, “Trĩ” là “hệ thống đệm” của hậu môn, cấu tạo từ các búi tĩnh mạch trĩ mà bình thường ai cũng có, giống như một tấm “nệm” giúp hậu môn đóng kín được, không thể “xì” hơi, dịch hoặc phân ra ngoài. Nói theo khoa học thì “tấm nệm” này giúp kiểm soát sự tự chủ của việc trung tiện hoặc đại tiện. Do đó, trĩ là một cấu trúc sinh lý bình thường. chỉ khi các búi tĩnh mạch này phồng to lên, đến mức có thể lồi hẳn ra ngoài hậu môn khi bệnh nhân rặn và/hoặc gây ra những triệu chứng khác như đau, chảy máu,…lúc đó được gọi là “bệnh trĩ”.
Các phương pháp điều trị bệnh trĩ theo Tây y
Mục tiêu chính của điều trị bệnh trĩ là giảm thiểu các triệu chứng gây khó chịu và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân. Một số lớn bệnh nhân có kết quả tốt sau điều trị, tuy nhiên vẫn còn một số nhỏ các trường hợp có các dư chứng cũng như biến chứng sau điều trị. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu vẫn còn được bàn cãi nhiều.
Phân loại và phân độ bệnh trĩ:
 

Trĩ nội là những búi trĩ phát xuất từ những búi tĩnh mạch trĩ trên nằm trong lòng hậu môn, phía trên đường lược, khi phồng to quá mức thì sẽ sa ra ngoài. Tùy theo mức độ sa của các búi trĩ nội ra ngoài mà người ta chia ra làm 4 độ.- Độ 1 là các búi trĩ phồng to hơn mức bình thường nhưng vẫn nằm trong lòng ống hậu môn ngay cả khi bệnh nhân rặn mạnh, có thể gây ra chảy máu khi đi cầu.

– Độ 2 là búi trĩ có kích thước lớn hơn độ 1, có thể “thập thò” ở hậu môn khi bệnh nhân rặn mạnh (có thể thấy được) nhưng nằm hoàn toàn trong ống hậu môn khi bệnh nhân ngưng rặn.

– Độ 3 là các búi trĩ lồi hẳn ra ngoài hậu môn khi bệnh nhân đi cầu hoặc ngồi xổm, làm việc nặng,…bệnh nhân phải dùng tay đẩy búi trĩ vào trong hậu môn sau khi đi cầu.

– Độ 4 là độ nặng nhất, búi trĩ gần như thường xuyên nằm bên ngoài ống hậu môn, không thể đẫy vào nằm hoàn toàn trong lòng hậu môn.

Trĩ ngoại xuất phát từ những đám rối tĩnh mạch nằm dưới da xung quanh lỗ hậu môn. Trĩ ngoại nằm nửa trong nửa ngoài ống hậu môn, được bao bọc một phần lớn bằng da hậu môn và một phần niêm mạc ống hậu môn.

Tác hại của bệnh trĩ: Các tình trạng sau tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng cũng ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sinh hoạt của người bệnh:- Gây chảy máu mức độ nhẹ đến nặng: máu dính phân hoặc bắn thành tia, chảy thành dòng,…

– Gây cảm giác khó chịu ở hậu môn do búi trĩ sa ra ngoài, có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và lao động của bệnh nhân.

– Có thể gây ra biến chứng như gây nghẽn mạch, huyết khối, hoại tử bề mặt búi trĩ, viêm loét, apxe thành hậu môn,…Như trên đã nói, bệnh trĩ vốn chỉ là loại bệnh gây khó chịu nên bệnh nhân thường chủ quan trong việc khám và điều trị. Ở Việt Nam, việc chẩn đoán và điều trị chưa được quan tâm đúng mức. Nhiều bác sĩ và bệnh viện thường khám qua loa và dễ dàng bỏ qua không điều trị đến nơi đến chốn cho bệnh nhân, nhất là ở các tuyến cơ sở.

Mặt khác, do vấn đề tâm lý và tế nhị nên bệnh nhân thường ít trao đổi về bệnh mà thường tìm cách âm thầm chữa bệnh hoặc tìm đến các thầy thuốc không chuyên nghiệp, các “lang vườn” để điều trị gây ra nhiều biến chứng trầm trọng như chít hẹp hậu môn, gây biến dạng hậu môn do mất cơ vòng,…

Vấn đề điều trị Với những hiểu biết hiện nay về sinh bệnh học bệnh trĩ, các nhà hậu môn học đã công nhận các đám rối tĩnh mạch trĩ là trạng thái sinh lý bình thường, tạo nên lớp đệm ở ống hậu môn, giúp kiểm soát sự tự chủ của đại tiện. Từ phát hiện này, quan niệm mới về điều trị bệnh trĩ là cố gắng bảo tồn lớp đệm này, do đó đã có nhiều thay đổi trong điều trị.Có nhiều cách điều trị bệnh trĩ đã được biết đến xưa nay, cả đông y lẫn tây y. Hiện nay, những nhà hậu môn học thống nhất chia các phương pháp điều trị trĩ làm 3 nhóm chính: điều trị nội khoa (điều trị bảo tồn), điều trị bằng thủ thuật và điều trị bằng phẫu thuật, áp dụng tùy thuộc mức độ bệnh nặng hay nhẹ.. Tuy nhiên, với những người chẳng may bị bệnh trĩ và phải đến khám bệnh, điều băn khoăn lớn nhất của họ thường là “bệnh này có phải mỗ không, bác sĩ?”

Điều trị bảo tồn (còn gọi là điều trị không xâm nhập – non-invasive therapy, conservative therapy): đây là lựa chọn ban đầu trong điều trị bệnh trĩ, bao gồm chế độ ăn, thuốc uống hướng tĩnh mạch, thuốc đặt tại chỗ và chế độ sinh hoạt. Nhiều công trình nghiên cứu ( được xếp loại A trong bảng phân loại của Y học chứng cứ ), đã chứng minh chế độ ăn nhiều chất xơ (rau, củ, quả) có thể phòng ngừa chứng táo bón và làm giảm các triệu chứng bệnh trĩ.

– Các loại thuốc uống hướng tĩnh mạch (Daflon, Ginkgo Forte,…) có thể làm giảm các triệu chứng bệnh trĩ (xếp loại B theo Y học chứng cứ). Các loại thuốc này thường là chọn lựa đầu tiên trong điều trị bệnh trĩ.- Thuốc tọa dược và kem bôi tại chỗ thường được phối hợp với thuốc uống. Chưa có công trình nào chứng minh tính hiệu quả được y học chứng cứ công nhận.

– Thuốc điều trị táo bón: Khi điều trị, các thầy thuốc thường chú ý đến việc điều trị các rối loạn lưu thông ruột như tiêu chảy và táo bón. Các khuyến cáo khi sử dụng thuốc trị táo bón là nên dùng thuốc tạo khối phân (bulking agents) và tránh sử dụng các loại thuốc nhuận tràng (laxative) và thuốc xổ (purgative) vì sẽ làm tăng triệu chứng trĩ.

Đừng quên khuyên bệnh nhân tăng lượng nước uống vào, giảm các thức uống nhiều chất kích thích như trà đậm, cà phê, rượu bia,… tránh thực phẩm quá ngọt như chocolate, mứt vì gây táo bón, các loại thuốc uống có tác dụng phụ gây táo bón như kháng viêm non-steroid, an thần,… Như trên đã nói, cách này không chữa lành được búi trĩ khi nó đã phát triển mà chỉ có thể phòng ngừa là chính và trong một số trường hợp làm giảm các triệu chứng của bệnh trĩ.
Điều trị bằng thủ thuật: Với sự hiểu biết về sinh bệnh học, các phường pháp điều trị bằng thủ thuật ngày càng được mở rộng với mục tiêu chính là cố định búi trĩ vào ống hậu môn để bảo tồn lớp đệm hậu môn. Trong Hội nghị Hậu môn Trực tràng Á châu lần 9 tổ chức tại Seoul, tác giả Stanley M. Goldberg đã có kết luận trong bài Tổng quan về điều trị bệnh trĩ: “ Điều trị bằng thủ thuật là phương pháp điều trị bệnh trĩ trong tương lai”
Có 3 phương pháp điều trị thủ thuật chính có giá trị qua các nghiên cứu đã được y học chứng cứ công nhận là tiêm thuốc gây xơ búi trĩ, thắt búi trĩ bằng vòng cao su và quang đông bằng tia hồng ngoại.

Nguyên lý điều trị chung là tạo mô sẹo xơ dính vào lớp cơ dưới niêm mạc, có tác dụng cầm máu và giảm lưu lượng máu đến búi trĩ, qua đó búi trĩ teo dần dần. Các chống chỉ định là trĩ nội và trĩ ngoại tắc mạch, nứt hậu môn kèm theo, viêm mủ hậu môn và ở bệnh nhân suy giảm niễn dịch.• Thắt búi trĩ bằng vòng cao su: là phương pháp điều trị rất tốt cho các trĩ nội dạng búi vì nhanh, không đau (nếu làm đúng kỹ thuật), chi phí thấp và không mất nhiều thời gian lao động của người bệnh. Các biến chứng sau thắt bao gồm đau dữ dội do thắt không đúng vị trí (phải tháo vòng ra ngay), nứt hậu môn và nặng nhất là nhiễm trùng vùng chậu có thể đưa đến hậu quả là nhiễm trùng máu.

• Quang đông hồng ngoại : dùng máy phát ra tia hồng ngoại để điều trị. Ưu điểm là không đau, cầm máu tốt nhưng chi phí mua máy rất cao và cần phải làm nhiều lần để có kết quả tốt.

• Tiêm gây xơ búi trĩ: Đây là phương pháp đơn giản, dễ học, dễ làm, an toàn và chi phí thấp, hiện đang được áp dụng tại Viện Y Dược Học Dân Tộc Tp. HCM. Các tai biến hiếm gặp có thể xảy ra như đau, chảy máu sau tiêm, rò hậu môn-âm đạo, viêm tuyến tiền liệt do tiêm nhầm,… do đó, người thực hiện thủ thuật này phải là bác sĩ thực hành có kinh nghiệm và có kỹ thuật vững vàng.

Nhược điểm của phương pháp này là tốn thời gian (phải tiêm nhiều lần tùy bệnh nặng hay nhẹ). Tiêm xơ được chỉ định trong điều trĩ bệnh trĩ nội độ 1, 2 và một số trường hợp trĩ nội độ 3 đơn thuần.

Điều trị bằng phẫu thuật: Có khá nhiều phương pháp phẫu thuật bệnh trĩ đã và đang được áp dụng tại các bệnh viện trong nước.• Nhóm phẫu thuật kinh điển : đại diện cho nhóm này là phẫu thuật cắt trĩ theo phương pháp Milligan Morgan. Ưu điểm của phương pháp này là tỉ lệ khỏi bệnh cao nhưng vì phẫu thuật dưới đường lược hậu môn là nơi có nhiều thần kinh cảm giác nên có nhược điểm là rất đau sau mổ, thời gian hồi phục lâu, có khi từ 4 – 6 tuần. Ngoài ra, còn có một số biến chứng khác có thể xảy ra là són hơi, dịch và phân, hẹp hậu môn.

• Nhóm phẫu thuật mới ra đời sau năm 1990: đại diện là phẫu thuật theo phương pháp Longo (do nhà phẫu thuật người Ý là Antonio Longo đề xướng), sử dụng máy khâu vòng để cắt một khoanh niêm mạc trên đường lược hậu môn và khâu vòng bằng máy bấm.

Nguyên lý phẫu thuật là bảo tồn được khối đệm hậu môn, giảm lưu lượng máu đến búi trĩ, thu hẹp thể tích búi trĩ, đồng thời tránh được những biến chứng của phương pháp cũ.
Trong nhóm này còn có các phương pháp khác như Khâu treo trĩ bằng tay (do các phẫu thuật viên phát triển dựa theo nguyên tắc mổ Longo nhưng giá thành thấp hơn) và Khâu cột động mạch trĩ dưới sự hướng dẫn của siêu âm Doppler.
Ưu điểm của phương pháp Longo là bệnh nhân ít đau, phục hồi nhanh, có thể xuất viện sau một vài ngày và có thể trở lại làm việc bình thường 3 – 4 ngày sau mổ. Nhược điểm là chi phí rất cao vì máy Longo phải nhập từ nước ngoài và chỉ dùng một lần.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Câu hỏi thường gặp

Bài thuốc hay

Miền Bắc

Tel:0462.9779.23
Mobile: 083.34.0246(Lương y Bình)

138 Khương Đình, P.Hạ Đình, Q.Thanh Xuân, Hà Nội

Miền Nam

Tel: 08.6683.1025
Mobile:098.1986.223(Lương y Nga)

325/19 Bạch Đằng, P.15, Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh

Còn nhiều phản hồi nữa...Click tại đây

PGS.BS. Nguyễn Trọng Nghĩa

BSCKI. Nguyễn Thu Hương

LƯƠNG Y. Lê Thành Tân